A volta das negras tormentas

…el bien más preciado es la libertad, hay que defenderla con fe y valor…

A las barricadas, himno da CNT

My mind is clear, I see the light, even alone I will carry on the fight!

TIMEBOMB, When the blood calls

A Coruña, 28 de abril de 2020

Como está a reaccionar o mundo político ante a Covid-19? Tenten dar a súa resposta antes de continuar coa lectura. Eu xa escribín algo sobre o tema da xestión da crise sanitaria no mundo occidental, propoñendo a hipótese de que, ao rematar a emerxencia sanitaria, imos atopar un escenario económico e xeopolítico ben diferente ao que estamos afeitos. Ao ler eu a entrevista ao erudito italiano Elia Rosati no magazine en liña Estreme Conseguenze, esta convicción reforzouse, xunto á crenza de que serán os movementos políticos pretos á dereita radical os que gañarán en termos de influencia. Mentres que en xeral o mundo político parece estar a facer calquera esforzo para evitar o problema, paréceme cada vez máis probábel que o remate da emerxencia sanitaria non representará a fin da crise, senón o seu punto de partida. Quero dicir, eu non son un economista mais, por unha banda, lembro bastante ben os acontecemento históricos das últimas dúas décadas, e pola outra, tiven un par de exames de economía e política do desenvolvemento: gústenos ou non, é ben raro que unha crise sanitaria non xere unha crise económica. Normalmente, non nos damos conta disto porque… ben, cando foi a última epidemia deste tipo en Europa? Exacto, nós non vivimos nada semellante a isto, mais a xente doutros continentes si. Sentímonos tan superiores como para pensarmos que a nós isto non nos pode pasar?

Claro, este pensamento asusta moito; polo tanto, normalmente preferimos evitalo e contarnos que, ao cabo, non o sabemos. É verdade, ninguén pode prever o futuro con certeza absoluta, mais… non me parece unha boa razón para evitarmos o problema. Eu realmente creo que estamos a achegarnos a un límite histórico mais, de ser a crise económica menos grave do que penso, ficaría extremadamente contento. Con todo, creo que as institucións deberían tomar en serio a posibilidade e prepararse para limitaren os danos (exactamente o contrario do que fixeron coa pandemia). Mentres tanto, creo que nos espera unha batalla cultural, ao solpor da emerxencia: os grupos de extrema dereita, arredor do continente, están a aproveitar a traxedia, como fixeron nos anos 30, despois da crise de Wall Street do 1929. A pandemia da Covid-19 quitounos moita da seguridade que sentíamos, cuxo nivel xa non era altísimo, debido as contradicións do neoliberalismo (vexan a miña reseña do libro O colapso territorial en Galiza de Xosé Constenla Vega). A historia ensínanos que, na (ilusoria) esperanza de recuperar a seguridade perdida, a xente tende a renunciar tamén á liberdade. Un artigo aparecido en Nós algunhas semanas atrás xa describía un disparo do nacionalismo/patriotismo en España en reacción á Covid-19. A mesma cousa está a pasar en Italia e noutros países de Europa, en particular en Hungría. Non nos debería sorprender: os movementos de extrema dereita aliméntanse da inseguridade da poboación. Sempre o fixeron.

A maiores, o uso de plataformas tecnolóxicas favorecen a difusión de teorías de conspiracións que, nestes días, se van multiplicando nas redes sociais como Facebook, Twitter e, sobre todo, servizos de mensaxes instantáneas como Whatsapp e, máis aínda, Telegram. A combinación entre ideoloxías de extrema dereita e hipóteses máis ou menos cribles sobre a orixe e a natureza do virus constitúe, nalgunha medida, unha áncora para unha poboación que se sinte vítima de circunstancias difíciles de entender. Cómpre termos moito coidado agora, porque os fascistas, como sempre, se presentan disfrazados de amigos fraternos. Non levan armas, senón comida e xéneros de necesidade básica. Murmuran palabras de confort e prometen axuda para cambiar as cousas. Comprométense a combater as causas da situación actual, a rescatar a poboación do dominio da plutocracia e a devolverlle a dignidade perdida. Asemade, fan fincapé no sentimento de abandono da xente para fomentaren o odio contra os inmigrados, a través da retórica que “o goberno pensa máis neles que nos ‘nosos’”. En Italia, movementos como CasaPound ou Forza Nuova levan decenios facendo exactamente isto. Para eles, a emerxencia sanitaria representa unha ocasión de ouro para medraren.

Entre os varios movementos de dereita radical que lamentabelmente hogano se atopan en Europa, os que máis gañarán forza serán os que saiban aproveitar o sentimento de inseguridade dos cidadáns, adoptando unha imaxe ao mesmo tempo profesional e popular. Noutras palabras, a sociedade en xeral é demasiado pequeno-burguesa para seguir a bandas de skinhead coas esvásticas tatuadas nos pescozos que gritan slogan de estadio coas botellas de cervexa nas mans. Con todo, paréceme lista para recibir as mesmas ideas expresadas nunha linguaxe en xeral máis elaborada e menos directa, por mulleres e homes vestidos de maneira sobria mais non demasiado elegante, que se presentan como “xente do pobo” (aínda que, a miúdo, reciban financiamentos da mesma plutocracia que pretenden combater – a pesar dos disfraces, a dereita fascista e a dereita capitalista criminal son amigos íntimos). Estes partidos saberán tecer relacións tanto con partidos afines máis mainstream como con movementos que expresan a rabia e a indignación popular. Sostén Elia Rosati que, en Italia, este partido probabelmente será Fratelli d’Italia, liderado por unha muller bastante nova e relativamente elegante coma Giorgia Meloni, que se presenta como unha persoa seria mais, ao mesmo tempo, autoirónica e capaz de chancear cos xornalistas. En España, paréceme probábel que sexa Vox quen aproveitar máis a crise.

A xeito de conclusión, cómpre preparármonos para tempos difíciles. Non, non acredito que, ao rematar a emerxencia sanitaria, nos vaiamos atopar con ditaduras militares, pero hai que recoñecer que estes movementos están a aproveitar a situación de crise. A persoa traizoada é vulnerábel e máis fácil de seducir, os fascistas sempre o souberon ben. Haberá que ter os ollos ben abertos para evitarmos que as feridas sanitarias e as dificultades económicas nos leven a un desastre político (os fascistas, ao chegar o momento adecuado, mostrarán a súa verdadeira natureza). Como os partidos e os sindicatos de esquerda perderon a conexión coa poboación dende hai moitos anos, tocaranos a nós, xente común, tomarmos a palabra e contrastarmos a retórica de divisións da dereita radical. Ao mesmo tempo, teremos que facer o que poidamos para desmentirmos os mitos das teorías de conspiracións que informarán a propaganda dos devanditos movementos. Non vai ser nin doado, nin agradábel, pero si necesario. Hoxe máis que nunca, no medio das dificultades económicas, ante esta ameaza política será preciso xuntarmos todo o valor necesario e non calarmos. De escollermos o silencio, ao longo prazo poderíamos pagar un prezo ben alto pola nosa inercia.

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair /  Cambiar )

Google photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google. Sair /  Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair /  Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair /  Cambiar )

Conectando a %s

Create your website with WordPress.com
Primeiros pasos
A <span>%d</span> blogueros les gusta esto: