Os meus arxentinismos adquiridos e perdidos

A Coruña, 17 de febreiro de 2020

Aprendín as bases da lingua castelá durante os tres anos da diplomatura, hai un montón de anos. Tiven profesoras de varios países: españolas, naturalmente, máis tamén latinoamericanas. Outras non eran falantes nativas de castelán, senón que viñan doutros países europeos. De todos os xeitos, todas elas eran doutoras o estudantes de doutorado en Filoloxía Española. Todas eran moi boas ensinantes, mais soamente unha destas deixou unha pegada bastante profunda na miña ánima de estudante de idiomas de vinte e pico anos. Chamábase María Victoria e viña de Bos Aires. Creo que tiña arredor de corenta e cinco anos, era unha muller bastante alta, cun carácter moi forte. Gustábame moito a súa decisión e a súa capacidade de ensinar o idioma de maneira eficaz, mantendo un balance equilibrado entre teoría e práctica. Foi neste período que comecei a sentir simpatía polos arxentinos, procurando de imitar os trazos fonéticos da pronuncia de María Victoria que, aínda que se esforzase moito en falar castelán estándar, tiña un acento porteño bastante forte.

Perdín bastante de vista o castelán nos anos seguintes, non o estudiei durante a licenciatura. O meu plan de estudos tiña obrigatoriamente que incluír un exame de linguas non indoeuropeas, así que decidín que o ano xa ía ser bastante difícil cos exames de inglés e árabe. Anos despois, nun período no cal interesábame particularmente o fútbol suramericano, comecei a conversar en liña con algúns seareiros dos equipos de Bos Aires: en particular, os do Boca Juniors e River Plate. Nese período, aprendín toda unha serie de palabras e expresións que, anos despois, fixeron tolear aos castelanfalantes que encontrei na Inglaterra, nos anos do meu doutorado. A gran maioría deles eran españois e mexicanos e ficaban sorprendidos ao ouvirme usar palabras como “boliche” (bar/discoteca), “ortiva” (“confidente da policía”), “pelotudo” (“estúpido”), “ay che” (“hei”), “mina” (“rapaza”), e outras. Máis que nada, os españois enlouquecían coa miña pronuncia (“¿tenés que shegar ashí? ¿O que é isto? Non sei que idioma estasme a falar, mais castelán non é”, a miúdo dicíanme rindo – por suposto, aínda que agora estou a traducir as conversación ao galego, elas sempre tiñan lugar en castelán).

Lembro divertido como ficou alucinada a miña irmá galega ao ouvir expresións como “chamuyo” (“persoa pouco seria”), “gilada” (“banda de parvos”), “yuta” (“policía). A verdade é que entendo que debe de parecer moi raro a un falante nativo dunha lingua que un falante non nativo da mesma lingua fale unha variante non estándar cun acento tan marcado sen nin sequera ter vivido no lugar onde se fala deste xeito. É máis que normal. E aínda que nunca encontrei arxentinos na Inglaterra, eu creo que eles tamén pensarían que eu falaba un castelán moi raro, mesmo feo ao ser tan híbrido: na verdade, nunca vivira no Rio da Plata e o utilizar o voseo, imitar o acento, substituír o “vosotros” con “ustedes” e introducir algunhas palabras do léxico popular non me convertían nun falante do castelán de Arxentina ou Uruguai, soamente lle daba un pouco de cor a este idiolecto de base castelá que me atopaba a falar. Xa falamos de moitos anos atrás e durante os anos seguintes, ao falar sobre todo con españois (e algúns mexicanos, na verdade), perdín gradualmente todos eses arxentinismos e, hoxe en día, non sabería definir o meu castelán. Seguro, hoxe sigo a borrar moitas “s” dos finais de palabras e a utilizar “ustedes” por “vosotros”. Unha señora de Pamplona, que ensina castelán nunha escola, díxome que o meu acento é bastante neutro, máis ten trazos andaluces e arxentinos. Non sei se sexa unha avaliación acertada, pero sen dúbida paréceme unha definición interesante. 😀

Ben, non sei porque comecei a falar desa forma (María Victoria non falaba así nas súas clases e despois dela tiven unha profesora de Venezuela) e non sei porque deixei de facelo (non é ilegal, aínda, non si?), mais supoño que foi unha evolución natural do meu falar. É probable que a comunidade de seareiros de fútbol tivera unha influencia sobre min, aínda que soamente falaba con eles nos foros en liña. O costume de falar así quedou comigo durante os anos nos que non falaba case nunca con nativos do castelán (no período na Inglaterra, os mexicanos e españois normalmente falábanme en inglés), mais logo a interacción con nativos doutras variedades fíxome afastar da fala bonaerense (lembro con moito pracer a Juan Carlos, un rapaz colombiano que coñecín en Gales e encontrei tempo despois en Suecia: sempre quixo falar castelán comigo, a el o inglés realmente poñíao molesto). Sexa como for, o resultado é que hoxe non falo un castelán porteño, mais tampouco un castelán propiamente peninsular, senón un idiolecto híbrido. Sería interesante, ademais de divertido, ter un gráfico da dirección do meu castelán durante a miña vida e ver a que variedade tira máis nas varias décadas. Non me molesta de ningunha maneira o saber que non falo unha variedade definida (nin estándar, nin local): pódese considerar este curioso idiolecto como outra faceta da miña historia e da miña identidade.   

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair /  Cambiar )

Google photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google. Sair /  Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair /  Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair /  Cambiar )

Conectando a %s

Create your website with WordPress.com
Primeiros pasos
A %d blogueros les gusta esto: