A importancia dos feitos morais

A Coruña, 8 de abril de 2020

Algúns anos atrás, lin un artigo en USA Today sobre unha escola primaria estadounidense, creo de Nova York. No artigo, un ensinante explicaba que eles lles ensinan aos nenos a diferencia entre feitos e opinións. Había incluso a foto dunha “infografía” que fixeron os alumnos e que os ensinantes colgaron na parede da aula. Nesta ilustración, afirmábase que os feitos teñen o respaldo de evidencia empírica; polo tanto, non se poden poñer en discusión. As opinións, en cambio, simplemente son crenzas, que poden ser máis ou menos compartidas, mais non se poden demostrar empiricamente. Todas as opinións son lexítimas mais ningunha se pode aceptar como verdade. As opinións que contrastan cos feitos seguen a ser lexítimas, pero non se poden considerar válidas. Paréceme unha boa idea ensinarlles aos nenos a tomar conciencia da diferenza entre os feitos e as opinións: esta é moi importante e vai servirlles tanto na escola como na vida en xeral. A xeito de exemplo, que Vigo sexa a cidade máis poboada da Galiza é un feito; entón, non se pode discutir. En cambio, cal é a cidade galega máis linda é unha cuestión de opinión.


Porén, ao reflexionar un pouco máis sobre a ilustración que fixeron os alumnos, decateime de algo que me puxo bastante incómodo: non se tiveron en conta os feitos morais. Se seguirmos as definicións proporcionadas pola ilustración dos nenos, os feitos morais incluiríanse na categoría “opinións”. De feito, os feitos morais non teñen o respaldo de evidencia empírica, senón que se basean na avaliación de algo como certo ou errado. Esta distinción, transmitida culturalmente, non é o resultado de investigacións científicas. De non existir evidencia empírica, a distinción entre opinións e feitos morais a miúdo non é tan ríxida e, en certo modo, pode variar de persoa a persoa. Aínda así, algúns feitos morais representan os elementos máis básicos do noso vivir común e, de matizármolos como opinións, derrubaríamos os fundamentos da nosa sociedade.


Agora vou proporcionarlles un exemplo práctico, probabelmente o máis obvio: non hai evidencia empírica ningunha de que haxa algo malo en matar a unha persoa. Conforme aceptarmos as definicións proporcionadas pola devandita ilustración temos que concluír que a inaceptabilidade do homicidio non é nada máis que unha opinión. Por conseguinte, ao seren todas opinións lexítimas, teríamos que aceptar tamén o punto de vista contrario, é dicir, que matar a unha persoa é aceptábel (deixo dun lado o asunto da presenza ou ausencia de atenuantes, como a necesidade de defendermos a nós mesmos ou a outras persoas). Noutras palabras, deixamos que sexa cada individuo a decidir se o homicidio é aceptábel ou non. Isto é perigoso: ao infravalorarmos a relevancia dos feitos morais, estamos a ensinar aos nenos que as regras máis básicas do noso vivir común, que tamén constitúen os fundamentos do noso sistema xurídico, non son nada máis que opinións.


A xeito de resumo, ao negarmos a diferenza entre feitos morais e opinións, estamos a lexitimar, por exemplo, o homicidio. E o roubo. E a violencia sexual. E moito máis: en xeral, todo comportamento antisocial pódese aceptar, baixo a xustificación de que a súa avaliación se basea en opinións. Deste xeito, as bases do noso sistema xurídico perden valor e o sistema enteiro acaba deslexitimado. É isto o que queremos ensinarlles ás crianzas? Obvio que non. Fica claro que os ensinantes desa escola americana simplemente querían ensinarlles a diferenza entre feitos e opinións, mais perderon de vista a perspectiva moral: de acordo co prexuízo occidental que lle outorga a preponderancia á evidencia científica observábel, cometeron a falacia materialista de definir a verdade en termos exclusivamente empíricos. Aínda que é improbábel que algúns nenos cheguen a pensar que a inaceptabilidade do homicidio e outros actos de extrema violencia sexa unha cuestión de opinións, cómpre evitarmos as ambigüidades, en particular no ámbito da educación primaria. As nocións que os nenos aprenden na infancia son sementes que van medrar con eles: hai que ter presente que froitos queremos coller e coidar moito do sementeiro. Por conseguinte, temos que ter moito coidado tanto co contido e a estrutura lóxica das nocións que queremos transmitirlles aos nenos como coas palabras que imos utilizar.

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair /  Cambiar )

Google photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google. Sair /  Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair /  Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair /  Cambiar )

Conectando a %s

Create your website with WordPress.com
Primeiros pasos
A %d blogueros les gusta esto: